محمدرضا اصلانی؛ كارگردان سينما: عكس فيلم متن جامعه شناختی است
تقابل خاصی بین سینما و عکاسی وجود دارد
نشست "عکس فیلم به مثابه سند در تاریخ سینما" با حضور شهاب الدین عادل و محمدرضا اصلانی در چهارمين روز همايش برگزار شد.
محمدرضا اصلانی در ابتدای این نشست گفت: ما بیش از هزار سال است که مشکل تصویر داشته ایم. حتی زمانی که ما به دوره نقاشی درخشان رسیدیم که همزمان با دوران رنسانس بود تصویر امری جمعی تلقی می شد. ورود عکاسی به ایران یک انفجار و نوستالژی حضور بود. در تمامی نقاشی ها حتی نقاشی قهوه خانه ای چهره های تمثیلی داریم یعنی اینکه چهره های شخصی نبوده است. در هیچ یک از نگارگری ها تک چهره فردی نیست. علاقه ناصرالدین شاه به عکاسی سبب شد که این امر به جامعه انتقال یابد. در دوره ناصری ایران حدود ۱۴۰ هزار عکس وجود دارد در حالی که در چین حدود ۱۴ عکس وجود دارد. عکاسی در ایران مانند یک انقلاب وجودی بوده است و مشروطیت از دوران عکاسی ما به وجود آمده است.
اصلانی در ادامه گفت: از دهه ۳۰ عکاسی تئاترهای لاله زار شروع می شود. ویترین های تئاترها به عنوان جلب مشتری بودند و اگر این عکس ها جمع آوری شود تمامی این عکس ها قابل تفسیر است. سینمای تجاری و صنعتی از خود لاله زار شکل گرفته است. سنت تئاتر در تمامی عناصر به سینما انتقال پیدا کرده است. امیر نادری با هوش ژنتیکی که داشته عکاسی سینما انجام می داده است و اگر این مجموعه عکس ها جمع آوری شود مقطع روشنی از سینما را خواهیم داشت که این عکس ها شامل عکس های پشت صحنه نیز بوده است.
محمدرضا اصلانی تاکید کرد: از دهه ۵۰ حتی در سینمای فیلم کوتاه از پشت صحنه ها عکاسی انجام می شده است. تقابل خاصی بین سینما و عکاسی است. عکاسی به معنای تصویر تاریخ تلقی می شود یعنی اینکه عکس ذات تاریخی و محتوای تاریخی دارد. عکس می تواند یک متن را به متن دیگر ارتباط دهد و این ارتباط برای کشف روابط ، تحلیل، زیبایی شناسی و... است.
عکس فیلم متن جامعه شناختی جامعه است و فقط برای بیلبورد و تبلیغ نیست. همچنین عکاسی برای تفسیر صحنه است. در دهه ۵۰ یک عکاس از چندین فیلم مهم عکس گرفته اما این عکس ها دیده نشده است و هر وقت به عکاس مراجعه می کنیم راضی به ارائه عکس ها نمی شود.
در ادامه شهاب الدین عادل گفت: حتما باید با این عکاس تماس گرفته شود تا این عکس ها را برای کارهای تحلیلی و تاریخی در اختیار افراد قرار دهد زیرا این عکس ها بخشی از تاریخ است.
عادل افزود: نخستین عکاس تاریخی ناصرالدین شاه بوده است.عکاسی تفسیر خلاق صحنه های فیلم و مناسبات تولید است. عکاسی سینما یک هنر است و گزارش نیست.
سپس محمدرضا اصلانی در پاسخ به این پرسش که آیا بین عکاسی صحنه و پشت صحنه تفاوتی وجود دارد، گفت: اصلا تفاوتی وجود ندارد. در ایران عکاسی فیلم هیچ وقت جدی گرفته نشده است و به عنوان یک عنصر تبلیغاتی دیده می شود در صورتی که اصلا چنين نیست.
در پایان این نشست علی نیک رفتار، محمد مهدی دلخواسته، شهاب الدین عادل، محمد فوقانی، حسن شجاعی، زهرا مصفا و بهناز شیربانی و محمدرضا اصلانی به صحنه رفتند و لوح سپاس دریافت کردند.
بخش بعدی این برنامه به پخش فیلم کوتاه اختصاص داشت که فیلم های کوتاه قدرت عکاسی خبری، به سوی تاریکی و آندره واگنر عکاس خیابانی نمایش داده شد.